दुष्काळाच्या संकटावर लोकसहभागाचा जलसंघर्ष!

वेळे गावात श्रमदानातून जलसंधारणाला बळ; मुख्य कार्यकारी अधिकारी याशनी नागराजन यांच्याकडून कामांची पाहणी महिला बचत गटांचा सक्रिय सहभाग; जलसुरक्षेसोबत स्थानिक रोजगारनिर्मितीलाही चालना

14 October, 2026

सातारा, दि. १४ ऑक्टोबर jarandeshwar samachar : पावसाच्या पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपण्याची गरज लक्षात घेऊन संभाव्य दुष्काळाच्या संकटावर मात करण्यासाठी सातारा जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात जलसंधारणाच्या कामांना चालना दिली जात आहे. सेवा संकल्प अभियानांतर्गत वाई तालुक्यातील वेळे येथे लोकसहभागातून जलसंधारणाची कामे राबविण्यात येत असून, या उपक्रमात महिला बचत गट आणि ग्रामस्थांचा सक्रिय सहभाग लाभत आहे. सातारा जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी याशनी नागराजन यांनी वेळे गावाला भेट देऊन सुरू असलेल्या जलसंधारणाच्या कामांची प्रत्यक्ष पाहणी केली.

शेतीसाठी पाण्याची उपलब्धता वाढविणे, भूजलपातळी सुधारण्यास मदत करणे, पावसाचे पाणी अडवून जमिनीत जिरविणे आणि ग्रामीण भागात जलसुरक्षेचा पाया मजबूत करणे, या उद्देशाने अभियानांतर्गत विविध उपाययोजना केल्या जात आहेत. श्रमदानाच्या माध्यमातून ग्रामस्थांना सहभागी करून घेतल्याने जलसंधारणाच्या कामांना सामाजिक बांधिलकीची जोड मिळत आहे. त्याचबरोबर स्थानिक पातळीवर रोजगारनिर्मितीलाही चालना मिळत आहे.

‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’चा कृतिशील संदेश!

पाणी हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे प्रमुख साधन असून शेतीचे सातत्य, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न आणि गावाचा शाश्वत विकास यांचा पाण्याच्या उपलब्धतेशी थेट संबंध आहे. अनियमित पाऊस आणि संभाव्य पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर पावसाच्या पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन करणे ही काळाची गरज बनली आहे. या दृष्टीने वेळे गावात सुरू असलेली जलसंधारणाची कामे महत्त्वपूर्ण ठरत आहेत.

सेवा संकल्प अभियानाच्या माध्यमातून ग्रामपातळीवरील जलसंधारणाच्या कामांमध्ये लोकसहभाग वाढविण्यावर भर दिला जात आहे. महिला बचत गटांच्या सदस्यांनी श्रमदानात सहभाग नोंदविल्यामुळे सामूहिक जबाबदारीची भावना अधिक बळकट होत आहे. पाणीसाठवणुकीच्या उपाययोजनांमुळे भविष्यात शेती आणि ग्रामीण जीवनमानाला फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.

मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांकडून प्रत्यक्ष पाहणी

अभियानांतर्गत ग्रामपंचायत स्तरावर सुरू असलेल्या कामांचा आढावा घेताना मुख्य कार्यकारी अधिकारी याशनी नागराजन यांनी जलसंधारण आणि जलतारा कामांची पाहणी केली. ग्रामीण भागातील संभाव्य पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी स्थानिक पातळीवर उपलब्ध जलस्रोतांचे योग्य व्यवस्थापन, कामांचे नियोजन आणि लोकसहभाग आवश्यक असल्याचे या उपक्रमातून अधोरेखित होत आहे.

जलसंधारणाची कामे केवळ पाणी साठविण्यापुरती मर्यादित न राहता त्यांचा शेती, भूजल पुनर्भरण आणि गावाच्या दीर्घकालीन जलसुरक्षेसाठी उपयोग व्हावा, यासाठी कामांची योग्य देखभाल आणि सातत्यपूर्ण नियोजन महत्त्वाचे आहे.

महिला बचत गटांचा सहभाग; श्रमदानातून सामाजिक बळ

ग्रामीण विकासात महिला बचत गटांची भूमिका महत्त्वाची ठरत आहे. वेळे गावातील जलसंधारणाच्या कामांत महिलांनी सक्रिय सहभाग घेतल्याने लोकसहभागाच्या चळवळीला बळ मिळाले आहे. गावातील पाणीप्रश्न सोडविण्यासाठी ग्रामस्थांनी एकत्र येणे, उपलब्ध साधनसंपत्तीचा योग्य वापर करणे आणि जलसंधारणाच्या कामांत सातत्य राखणे, या बाबी अभियानाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आहेत.

जलसंधारण आणि ग्रामीण रोजगार यांची सांगड घालणारा हा उपक्रम ग्रामविकासाला नवी दिशा देणारा ठरत आहे. प्रशासनाच्या मार्गदर्शनासोबत ग्रामस्थांचा सहभाग लाभल्यास जलसंधारणाच्या कामांची व्याप्ती वाढविण्यास मदत होऊ शकते.

प्रशासन आणि ग्रामस्थांच्या समन्वयातून ग्रामविकासाला गती

पाहणीप्रसंगी वाई पंचायत समितीचे गटविकास अधिकारी नारायण घोलप, गटविकास अधिकारी नेहा चिकणे, सहायक गटविकास अधिकारी महेंद्र सपाटे, विस्तार अधिकारी राहुल हजारे व शरद गायकवाड तसेच पॅनेल तांत्रिक अधिकारी निरंजन पवार उपस्थित होते.

यावेळी वेळे ग्रामपंचायतीच्या सरपंच अर्चना राजेंद्र गायकवाड, उपसरपंच सिंधू अर्जुन ढमाळ, ग्रामपंचायत अधिकारी श्रुतिका हनुमंत जाधव, ग्रामरोजगार सहाय्यक प्रशांत शिंदे, कृषी सहाय्यक विशा भांबळे, तंटामुक्ती समितीचे अध्यक्ष सुरेश पवार, ग्रामपंचायत सदस्य दशरथ पवार यांच्यासह ग्रामपंचायत सदस्य, अंगणवाडी सेविका, महिला बचत गटांच्या प्रतिनिधी, ग्रामपंचायत कर्मचारी आणि ग्रामस्थ उपस्थित होते.

जलसंधारणातून जलसुरक्षेकडे; लोकसहभाग हाच विकासाचा आधार!

दुष्काळी परिस्थितीच्या संभाव्य आव्हानांचा विचार करता जलसंधारणाची कामे ही गावाच्या भविष्यासाठी महत्त्वाची गुंतवणूक आहे. पावसाचे पाणी अडविणे, भूजल पुनर्भरणास मदत करणे आणि स्थानिक जलस्रोतांचे संवर्धन करणे, या उपाययोजनांमुळे ग्रामीण भागातील पाणीव्यवस्थापन अधिक सक्षम होऊ शकते.

सेवा संकल्प अभियानाच्या माध्यमातून प्रशासन, ग्रामपंचायत, महिला बचत गट, शेतकरी आणि ग्रामस्थ यांच्यात समन्वय साधून सामूहिक प्रयत्नांना प्रोत्साहन दिले जात आहे. लोकसहभागातून उभ्या राहणाऱ्या अशा उपक्रमांमुळे जलसंधारणाबाबत जनजागृती वाढून गावाच्या शाश्वत विकासाला हातभार लागण्याची अपेक्षा आहे.

जलसंधारण ही लोकचळवळ!

‘पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपूया, श्रमदानातून जलसंधारण करूया आणि लोकसहभागातून जलसमृद्ध गाव घडवूया,’ हा संदेश वेळे येथील उपक्रमातून पुढे येत आहे. पाणी ही सामूहिक संपत्ती असून त्याचे संवर्धन ही प्रशासनासोबतच प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. ग्रामस्थांच्या एकजुटीतून आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांतूनच गावाची जलसुरक्षा अधिक बळकट होऊ शकते.

“पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपणे ही आजची गरज असून जलसंधारण ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी नाही, तर लोकसहभागातून उभी राहणारी सामूहिक चळवळ आहे. ग्रामपंचायत, महिला बचत गट, शेतकरी आणि ग्रामस्थांनी एकत्र येऊन पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन केल्यास गावाची जलसुरक्षा बळकट होण्यास मदत होईल. सेवा संकल्प अभियानाच्या माध्यमातून श्रमदानाला प्रोत्साहन देत जलसंधारणाची कामे लोकचळवळीच्या स्वरूपात पुढे न्यावीत.”

— याशनी नागराजन, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, सातारा जिल्हा परिषद