सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक : राजकारणापासून दूर ठेवण्याची वेळ!

​शेतकऱ्यांच्या आर्थिक कण्याला पक्षीय राजकारणाचा स्पर्श नको; बँक जिल्ह्यातील सर्व नेत्यांच्या सामूहिक नेतृत्वाखाली अबाधित राहावी

29 August, 2026

सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची शेवटची सर्वसाधारण सभा नुकतीच खेळीमेळीच्या वातावरणात पार पडली. बँकेच्या स्थापनेपासून आजपर्यंतच्या वाटचालीकडे पाहिले, तर सहकार क्षेत्रात पक्षीय राजकारणाला बाजूला ठेवून ही बँक शेतकरी, कष्टकरी आणि सर्वसामान्यांच्या आर्थिक हितासाठी कार्यरत राहिली आहे. आगामी काळातही बँकेचे हेच स्वायत्त स्वरूप अबाधित राहणे अत्यंत गरजेचे आहे.

​सातारा जिल्ह्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा विचार करता, जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक हा शेतकऱ्यांचा मुख्य आर्थिक कणा आहे. हजारो शेतकरी, छोटे व्यावसायिक आणि सर्वसामान्यांचे जीवनमान या बँकेच्या व्यवहारांशी जोडलेले आहे. त्यामुळे या बँकेला कोणत्याही विशिष्ट राजकीय पक्षाच्या चौकटीत बांधण्याचा प्रयत्न होणे जिल्ह्याच्या सहकार चळवळीच्या दृष्टीने योग्य ठरणार नाही.

​जिल्ह्यात राजकीय पक्षांचे राजकारण व्हावे, निवडणुका लढविल्या जाव्यात; जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकांमध्ये पक्षीय राजकारण असणे ही लोकशाहीची स्वाभाविक प्रक्रिया आहे. मात्र, सहकार क्षेत्रात—विशेषतः शेतकऱ्यांच्या जिव्हाळ्याच्या बँकेत—पक्षीय राजकारणाचा शिरकाव होऊ नये, हीच संपूर्ण जिल्ह्याची अपेक्षा आहे.

​आज सातारा जिल्ह्यातील सर्व राजकीय नेत्यांसमोर एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे: ही बँक शेतकऱ्यांची स्वायत्त संस्था राहणार की राजकीय वर्चस्वाचा आखाडा बनणार?

​या प्रश्नाचे उत्तर जिल्ह्यातील सर्व आमदार, खासदार आणि राजकीय नेतृत्वाने गांभीर्याने देण्याची वेळ आली आहे.

​सहकार म्हणजे केवळ सत्ता नव्हे; सहकार म्हणजे विश्वास, सामूहिक निर्णयप्रक्रिया आणि सर्वसामान्यांच्या आर्थिक हिताचे संरक्षण. बँकेच्या निवडणुकीत कोणत्याही पक्षाचे बॅनर, दबावाचे राजकारण किंवा पक्षीय वर्चस्व आणण्यापेक्षा जिल्ह्याच्या हितासाठी सर्व राजकीय नेत्यांनी एकत्र येऊन निवडणूक बिनविरोध करण्याचा प्रयत्न करणे, हीच खरी शेतकरीहिताची भूमिका ठरेल.

​बँकेच्या व्यवस्थापनाची धुरा ज्यांच्या हातात आहे, त्यांनी हे लक्षात ठेवले पाहिजे की, ही सत्ता म्हणजे सभासदांनी दिलेला विश्वास आहे. हा विश्वास टिकविण्याची जबाबदारी सर्वांवरच आहे. सहकारी बँकेच्या निर्णयप्रक्रियेवर पक्षीय प्रभाव वाढला, तर त्याचे दुष्परिणाम संस्थेच्या स्वायत्ततेवर होऊ शकतात.

​ही भूमिका कोणत्याही विशिष्ट नेत्याच्या किंवा राजकीय पक्षाच्या विरोधात नाही. माझी भूमिका केवळ आणि केवळ सातारा जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या आणि सहकार क्षेत्राच्या हिताची आहे.

​प्रमुख मागण्या व आवाहन:

​पक्षीय राजकारणापासून मुक्ती: बँकेच्या कारभारात राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून सामूहिक नेतृत्व जपले जावे.

​बिनविरोध निवडणुकीचा प्रयत्न: सहकाराची परंपरा जपण्यासाठी सर्वपक्षीय नेत्यांनी एकत्र येऊन निवडणूक बिनविरोध करावी.

​स्वायत्ततेचे रक्षण: सहकार वाचला तर शेतकरी वाचेल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत राहील, हे भान सर्वांनी ठेवावे.

​राजकारण करण्यासाठी अनेक राजकीय व्यासपीठे उपलब्ध आहेत; मात्र शेतकऱ्यांच्या आर्थिक भवितव्याशी जोडलेल्या या बँकेला राजकीय संघर्षापासून दूर ठेवणे हीच खरी राजकीय परिपक्वता ठरेल. शेतकऱ्यांच्या हितासाठी आणि सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची स्वायत्तता जपण्यासाठी सर्वांनी एकत्र येणे हीच काळाची गरज आहे.

​— सुरेश बोतालजी

(पत्रकार)