साताऱ्याच्या राजकारणात 'मैत्री'चा नवा अध्याय; पराभव विसरून शशिकांत शिंदेंची संजय गाडेंना 'मारली' मिठी!

शशिकांत शिंदे: हरूनही 'माणसं' जिंकणारा लोकनेता ;संजय गाडेंच्या त्या मतांपेक्षा शिंदेंच्या दिलाचीच चर्चा!

23 January, 2026

 साताऱ्याच्या राजकारणात 'मैत्री'चा नवा अध्याय; पराभव विसरून शशिकांत शिंदेंची संजय गाडेंना 'मारली' मिठी!

​प्रस्तावना: राजकारण की समाजकारण?

महाराष्ट्राच्या राजकारणाने गेल्या काही वर्षांत अनेक स्थित्यंतरे पाहिली आहेत. फोडाफोडी, गटबाजी, वैयक्तिक चिखलफेक आणि सत्तेसाठी काहीही करण्याची वृत्ती यामुळे राजकारणाची व्याख्या बदलू लागली आहे. अशा 'खुनशी' वातावरणात सातारा जिल्हा मात्र नेहमीच आपला वेगळा ठसा उमटवत आला आहे. नुकत्याच झालेल्या सातारा लोकसभा निवडणुकीच्या निकालाने आणि त्यानंतर घडलेल्या एका प्रसंगानं साताऱ्याच्या वैचारिक प्रगल्भतेची पुन्हा एकदा राज्याला ओळख करून दिली आहे. पराभव समोर दिसत असताना आणि तो पराभव ज्यांच्यामुळे झाला, त्यांनाच प्रेमाने मिठीत घेणारे आमदार शशिकांत शिंदे यांनी राजकारणातील एक 'मैत्रीचा नवा अध्याय' लिहिला आहे.

​१. पराभवाचे शल्य की विजयाचा अहंकार?

​लोकसभा निवडणुकीत सातारा मतदारसंघातून महाविकास आघाडीचे उमेदवार आमदार शशिकांत शिंदे यांना निसटत्या पराभवाचा सामना करावा लागला. निवडणुका येतात आणि जातात, पण या निवडणुकीत एका बाजूला सत्तेची ताकद होती आणि दुसऱ्या बाजूला शशिकांत शिंदेंची जनशक्ती. निकाल लागल्यानंतर पराभवाची कारणमीमांसा सुरू झाली. राजकीय चाणक्यांच्या मते, या पराभवामागे अनेक छोटे-मोठे घटक कारणीभूत होते. मात्र, त्यामध्ये सर्वात निर्णायक ठरला तो 'जावळी' फॅक्टर. जावळीचे सुपुत्र आणि रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाचे (खरात गट) पश्चिम महाराष्ट्र अध्यक्ष संजय गाडे यांनी घेतलेली मते ही शशिकांत शिंदे यांच्या विजयातील सर्वात मोठा अडथळा ठरली.

​सामान्यतः, ज्याच्यामुळे आपला पराभव होतो, त्या व्यक्तीकडे शत्रू म्हणून पाहिले जाते. "त्याला राजकीय दृष्ट्या कसं संपवता येईल?" "त्याचा सूड कसा घेता येईल?" या विचाराने अनेक नेते ग्रासलेले असतात. पण शशिकांत शिंदे यांनी या प्रथेला हरताळ फासला.

​२. जावळीच्या मातीतील 'मैत्रीची मिठी'

​काही दिवसांपूर्वी जावळीच्या भूमीत शशिकांत शिंदे आणि संजय गाडे यांची समोरासमोर भेट झाली. उपस्थितांच्या मनात धाकधूक होती की, निवडणुकीतील कटुता या भेटीत उमटेल का? मात्र, घडले उलटेच. आमदार शिंदेंनी संजय गाडे यांना पाहताच जुन्या वैराची पुसटशीही जाणीव न ठेवता त्यांना कडकडून मिठी मारली. ही मिठी केवळ दोन नेत्यांची भेट नव्हती, तर ती महाराष्ट्राच्या राजकारणाला दिलेली एक वैचारिक चपराक होती.

​या प्रसंगाचे साक्षीदार असलेल्या कार्यकर्त्यांच्या डोळ्यांतही कौतुकाचे भाव होते. शशिकांत शिंदेंनी सिद्ध केले की, राजकारण हे विचारांचे असते, ते व्यक्तींना संपवण्यासाठी नसते. संजय गाडे यांनी आपली राजकीय भूमिका मांडली, त्यांनी आपला प्रचार केला, हा त्यांचा लोकशाहीतील अधिकार होता; हे मान्य करणे, हीच खरी राजकीय परिपक्वता आहे.

​३. साताऱ्याचा पुरोगामी वारसा आणि 'संस्कार'

​सातारा जिल्हा हा क्रांतीची आणि विचारांची भूमी आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांची ही राजधानी, जिथे शत्रूनेही शरण आल्यावर त्याला अभय दिले जाते. महात्मा फुले, राजर्षी शाहू महाराज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचे बाळकडू या मातीला मिळाले आहे. यशवंतराव चव्हाण यांनी महाराष्ट्राला 'संस्कृतीचे राजकारण' शिकवले, त्याच परंपरेचा पाईक म्हणून शशिकांत शिंदे यांनी या कृतीतून स्वतःला सिद्ध केले आहे.

​आजच्या काळात जिथे शब्दांनी नव्हे तर यंत्रणांचा वापर करून किंवा शस्त्रांनी विरोध संपवण्याची मानसिकता बळावत आहे, तिथे साताऱ्याने दाखवून दिले की, "आम्ही स्पष्ट बोलतो, दिलखुलास जगतो, पण कोणाबद्दल मनात विष पेरत नाही." ही 'पोरोगामी' विचारसरणी आजही या मातीत किती खोलवर रुजली आहे, याचे हे जिवंत उदाहरण आहे.

​४. नेतृत्व असावं तर 'शशिकांत शिंदेंसारखं'

​राजकारणात हार-जीत ही नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. पण पराभव स्वीकारण्याचे मोठेपण फार कमी नेत्यांकडे असते. शशिकांत शिंदे यांनी यापूर्वी अनेकदा आपली 'माणसं' जोडण्याची कला दाखवली आहे. कोरेगाव असो वा जावळी, त्यांनी कधीही सूडाचे राजकारण केले नाही. ज्यांच्यामुळे पराभव झाला, त्यांच्याशीच नव्या मैत्रीचे पर्व उभे करणे, ही साधी घटना नाही.

​या घटनेने संजय गाडे यांच्याबद्दलचा आकस कार्यकर्त्यांच्या मनातून काढून टाकला आणि एकोप्याचा संदेश दिला. "दिलदार नेता कसा असावा, तर तो शशिकांत शिंदेंसारखा असावा, नाहीतर नसलेलाच बरा," अशा प्रतिक्रिया सध्या साताऱ्याच्या कानाकोपऱ्यातून उमटत आहेत.

​५. महाराष्ट्राच्या राजकारणाला संदेश

​सध्या संपूर्ण महाराष्ट्रात फोडाफोडीचे आणि द्वेषाचे राजकारण शिगेला पोहोचले आहे. एकेकाळचे मित्र आज एकमेकांचे कट्टर शत्रू बनले आहेत. अशा काळात शशिकांत शिंदे आणि संजय गाडे यांच्यातील हा संवाद आणि ही मिठी महाराष्ट्रातील सर्वच राजकीय पक्षांच्या नेत्यांसाठी अभ्यासाचा विषय ठरली आहे.

• ​राजकारण हे समाजसेवेचे साधन असावे, वैयक्तिक द्वेषाचे नाही.
• ​निवडणूक संपली की, कटुता संपली पाहिजे.
• ​विचारांची लढाई मैदानात लढा, पण मनातील माणुसकी जपा.

​६. निष्कर्ष: माणसं जिंकणारा 'लोकनेता'

​शेवटी राजकारण हे केवळ सत्तेसाठी नसते. सत्ता आज आहे, उद्या नाही. पण कमावलेली माणसं आणि जपलेला स्वाभिमान कायम टिकतो. साताऱ्याने पुन्हा एकदा दाखवून दिले आहे की, इथे सत्ता महत्त्वाची नाही, सामंजस्य महत्त्वाचे आहे. इथे सूड नाही, तर सुसंवाद आहे.

​शशिकांत शिंदे आणि संजय गाडे यांची ही मैत्री म्हणजे साताऱ्याच्या वैचारिक वारशाचे सत्य आहे. राजकारण जिंकण्यापेक्षा माणसं जिंकणं हेच सर्वात मोठं यश असतं, हे या दोन नेत्यांनी आज संपूर्ण राज्याला पटवून दिलं आहे. साताऱ्याच्या या 'दिलदार' राजकारणाचा आदर्श जर उर्वरित महाराष्ट्राने घेतला, तर लोकशाही खऱ्या अर्थाने सुदृढ होईल.

​लेखन: सुरेश बोतालजी (पत्रकार)